Thanh cái dẫn điện là thanh kim loại (đồng hoặc nhôm) dùng để dẫn và phân phối dòng điện lớn. Có hai cách hiểu thường gặp trong nhà máy: thanh cái trong tủ điện (busbar) nối các aptomat, ACB, MCCB với nhau; và thanh dẫn điện busway (busduct) – hệ thanh cái đặt trong vỏ kim loại, chế tạo sẵn thành từng đoạn, dùng thay cho cáp để truyền tải điện từ máy biến áp đến tủ tổng và đến từng khu vực sản xuất. Bài này tập trung vào busway – phần khách hàng hỏi APD nhiều nhất.

Cấu tạo thanh dẫn điện busway

• Thanh dẫn (conductor): 3 pha, trung tính và tiếp địa, bằng đồng hoặc nhôm, được bọc cách điện.
• Vỏ bọc: thép hoặc nhôm, vừa bảo vệ cơ khí vừa có thể làm dây tiếp địa (PE).
• Khớp nối (joint): nối các đoạn thẳng với nhau bằng bu lông siết lực, có loại tự giới hạn lực siết.
• Phụ kiện tuyến: co ngang, co đứng, chữ T, đoạn giãn nở, hộp đấu vào tủ/máy biến áp, giá treo.
• Hộp rẽ nhánh (tap-off box): cắm dọc tuyến để lấy điện cho máy, có sẵn MCCB, MCB hoặc cầu chì bên trong.

Busway hay cáp điện: khi nào nên chọn busway?

Nguyên tắc thực tế: dòng tải lớn, tuyến dài, trục đứng nhiều tầng hoặc nhà xưởng thường xuyên thay đổi bố trí máy thì busway có lợi. Dòng nhỏ, tuyến ngắn thì cáp vẫn kinh tế hơn. Kỹ sư APD thường so sánh cả hai phương án trên cùng bản vẽ trước khi đề xuất.

Phân loại busway

• Theo vật liệu thanh dẫn: đồng (dẫn điện tốt, gọn hơn ở cùng dòng) và nhôm (nhẹ, giá tốt hơn).
• Theo kết cấu: dạng ép sát (sandwich) gọn và tản nhiệt tốt; dạng thông gió cho dòng lớn trong môi trường khô; dạng đúc nhựa epoxy cho môi trường ẩm, hóa chất, ngoài trời.
• Theo công năng: busway truyền tải (máy biến áp → tủ tổng) và busway phân phối (có cửa lấy điện dọc tuyến cho máy, chiếu sáng).

Các hệ busway Siemens SIVACON 8PS

Hệ LX (LXA vỏ nhôm, LXC thanh đồng) là thế hệ trước, nay được thay bằng hệ LI. Nhiều nhà máy vẫn đang vận hành LX – APD hỗ trợ tra mã phụ kiện thay thế: Busway Siemens LXC/LXA. Xem đầy đủ tại danh mục Busway – thanh dẫn điện Siemens.

Chọn busway đúng: 5 thông số cần chốt

1. Dòng định mức: theo dòng máy biến áp hoặc tổng phụ tải, có xét hệ số đồng thời và dự phòng mở rộng.
2. Khả năng chịu ngắn mạch: phải lớn hơn dòng ngắn mạch tại điểm đấu (thường gần máy biến áp là lớn nhất) và phối hợp với ACB đầu nguồn.
3. Sụt áp: tính theo chiều dài tuyến và dòng tải thực, đặc biệt với tuyến dài cấp cho động cơ lớn.
4. Cấp bảo vệ IP và môi trường: trong nhà khô, có bụi, có nước rửa, hay ngoài trời.
5. Vật liệu và số dây: đồng hay nhôm; 3 pha 4 dây hay 5 dây; có cần trung tính 200% cho tải phi tuyến (biến tần, UPS) không.

Lưu ý khi lắp đặt và vận hành

• Đặt đoạn giãn nở khi tuyến dài hoặc đi qua khe co giãn của công trình.
• Siết khớp nối đúng lực theo hướng dẫn hãng; kiểm tra lại định kỳ bằng camera nhiệt.
• Đo điện trở cách điện từng đoạn và toàn tuyến trước khi đóng điện.
• Chống nước cho đoạn đi qua sàn, tường và mái; có tấm chặn lửa khi xuyên tầng.
• Hộp tap-off phải cắt tải trước khi cắm hoặc rút (trừ loại cho phép thao tác có điện theo hãng).

Xem thêm: Mua busway Siemens ở đâu.

Cần gì để APD báo giá busway?

Bản vẽ mặt bằng hoặc sơ đồ tuyến; dòng định mức; chiều dài và số co, nối; số lượng và dòng của hộp tap-off; vật liệu thanh dẫn; cấp IP. Chưa có bản vẽ, anh/chị gửi sơ đồ một sợi và vị trí tủ, kỹ sư APD bóc khối lượng giúp.

Câu hỏi thường gặp

Thanh cái dẫn điện và busway có phải là một không?

Không hẳn. Thanh cái là thanh đồng hoặc nhôm dẫn điện nói chung, thường nằm trong tủ điện. Busway là hệ thanh cái đặt trong vỏ kim loại, chế tạo sẵn thành đoạn để truyền tải điện thay cho cáp.

Busway đồng hay nhôm tốt hơn?

Đồng dẫn điện tốt hơn, kích thước nhỏ hơn ở cùng dòng; nhôm nhẹ và giá tốt hơn. Chọn theo dòng tải, không gian lắp đặt và ngân sách; kỹ sư APD so sánh cả hai phương án khi báo giá.

Từ bao nhiêu ampe thì nên dùng busway thay cáp?

Thường từ khoảng 800 A trở lên, hoặc khi tuyến dài, trục đứng nhiều tầng, xưởng hay thay đổi bố trí máy. Dòng nhỏ và tuyến ngắn thì cáp kinh tế hơn.

Busway Siemens LX cũ còn thay phụ kiện được không?

Hệ LX đã được thay bằng hệ LI. APD hỗ trợ tra mã phụ kiện cho hệ LX đang vận hành và tư vấn phương án nối sang hệ mới khi cần mở rộng.

Nhận tư vấn và báo giá

Gửi bản vẽ tuyến hoặc sơ đồ một sợi qua form gửi yêu cầu báo giá, Zalo hoặc hotline 0908 251 221. Kỹ sư APD kiểm tra cấu hình, nhân viên kinh doanh liên hệ lại trong giờ làm việc. Thiết bị Siemens chính hãng, có CO/CQ, xuất hóa đơn VAT.